ادبیات تحقیق14
بخش اول مبانی نظری تحقیق: سبک های رهبری15
مقدمه15
2-1-1- پیشینه رهبری و اهمیت آن:16
2-1-2- تعاریف رهبری :17
2-1-3- ابعاد رهبری :18
2-1-3-1- بعد عقلایی یا شناختی رهبری18
2-1-3-2- بعد عاطفی رهبری:19
2 -1-3-3- بعد روحانی رهبری:19
2-1-3-4- بعد رفتاری رهبری :20
2-1-4- وظایف رهبری :20
2-1-5- عوامل مؤثر در موقعیت رهبری :20
2-1-6- تفاوت رهبری و مدیریت :21
2-1-7- نظریه های رهبری :23
2-1-7-1. نظریه های خصوصیات شخصی رهبری :23
2-1-7-2. نظریه های رفتاری رهبری :24
2-1-7-2-1. مطالعات دانشگاه میشیگان :25
2-1-7-2-2. مطالعات رهبری ایالت اوهایو :25
2-1-7-2-3. شبکه مدیریت :26
2-1-7-2-4. نظریه سبک های رهبری لیکرت :28
2-1-7-3. نظریه های اقتضایی :30
2-1-7-3-1. نظریه اقتضایی فیدلر :30
2-1-7-3-2. تئوری مسیر-هدف :32
2-1-7-3-3. تئوری رهبری وضعیتی:33
2-1-7-3-4- تئوری سه بعدی اثربخشی رهبری :34
2-1-7-4. نظریه های نوین رهبری :35
2-1-7-4-1- نظریه رهبری تحول آفرین :36
2-1-7-4-2- نظریه رهبری فرهمند37
2-1-7-4-3-نظریه اسنادی رهبری38
بخش دوم مبانی نظری: رفتار شهروندی سازمانی39
مقدمه39
2-2-1- تاریخچه و تعاریف39
2-2-2- انواع رفتار شهروندی سازمانی:46
2-2-2-1- اطاعت سازمانی:46
2-2-2-2-وفاداری سازمانی:47
2-2-2-3-مشارکت سازمانی:47
2-2-3-ویژگی های رفتار شهروندی سازمانی:48
2-2-4-ابعاد رفتار شهروندی سازمانی :49
2-2-5- عوامل تأثیر گذار بر بروز رفتار شهروندی سازمانی :54
2-2-5-1-ویژگی های فردی کارکنان:54
2-2-5-2-عوامل سازمانی:55
2-2-5-3- عوامل شغلی:56
2-2-5-4-رفتارهای رهبری:57
2-2-6-اشکال رفتارهای کارکنان :58
2-2-6-1- رفتارهای درون نقش:58
2-2-6-2- رفتارهای برون نقش:59
2-2-6-2-1-رفتارهای ضد شهروندی:59
2-2-6-2-2- رفتار شهروندی و انصاف در زمینه های خدمات مشتری:59
2-2-7- سیاست های تشویق رفتار شهروندی سازمـانی :61
2-2-7-1- گزینش واستخدام :61
2-2-7-2-آموزش و توسعه :61
2-2-7-3-ارزیابی عملکرد و جبران خدمات :62
2-2-7-4- سیستم های غیر رسمی :62
2-3-بخش سوم: پیشینه تحقیق64
1-تحقیقات داخلی :64
2-تحقیقات خارجی :65
2-4-بخش چهارم : معرفی سازمان (سازمان امور مالیاتی شهرستان خوی)68
2-4-1- تاریخچه مالیات و دارایی در ایران :68
2-4-2- نقش مالیات در جامعه :70
2-4-3- تاریخچه سازمان امور مالیاتی کشور :70
2-4-4- مدیریت امور مالیاتی شهرستان خوی :79
مقدمه83
3-1- روش تحقیق83
3-2- ابزار گرد آوری اطلاعات84
3-3-اعتبار و پایایی ابزار سنجش85
3-3-1- روایی تحقیق (اعتبار) :85
3-3-2- پایایی ابزار سنجش86
3-4- تجزیه و تحلیل روشهای آماری87
3-5- قلمرو تحقیق88
3-6- متغیرهای تحقیق :89
3-7- جامعه آماری89
3 -8- روش نمونه گیری و تعیین حجم نمونه89
تجزیه و تحلیل داده ها90
4-1)آمار توصیفی91
4-2- آمار استنباطی97
7499
مقدمه110
5-1- نتایج110
1- نتیجه گیری بر مبنای آزمون فرض فرعی اول110
2- نتیجه گیری بر مبنای آزمون فرض فرعی دوم111
3- نتیجه گیری بر مبنای آزمون فرض فرعی سوم111
4- نتیجه گیری بر مبنای آزمون فرض فرعی چهارم111
تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق111
5-2-پیشنهادات112
5-2-1- پیشنهادات مبتنی بر یافته های تحقیق112
5-2-2- سایر پیشنهادهای پژوهش115
5-2-3- پیشنهادهایی برای تحقیقات بعدی115
محدودیت های تحقیق116
ضمائم تحقیق117
منابع و مأخذ فارسی :144
منابع و مأخذ انگلیسی :146

فهرست جداول
جدول2-1- مقایسه مدیریت و رهبری ،کاتر،199022
جدول2-2-مشخصه های فردی رهبری،افجه،138624
جدول2-3- اشکال رفتارهای کارکنان،فیلیپ و مک کینزی،1997، 14760
جدول2-4- پیشینه تحقیقات گذشته67
جدول 3-1- ابعاد پرسشنامه سبک رهبری85
جدول3-3- مقادیر آلفای کرونباخ پرسشنامه های تحقیق86
4-1-1- جدول بررسی افراد گروه نمونه بر اساس جنس :92
4-1-2جدول بررسی افراد گروه نمونه بر اساس تحصیلات :93
4-1-3- جدول بررسی افراد گروه نمونه بر اساس رسته شغلی :94
4-1-4- جدول بررسی افراد گروه نمونه بر اساس پست ثابت سازمانی :95
4-1-5- جدول بررسی افراد گروه نمونه بر اساس پست سابقه خدمت :96
جدول 4- 2-1 : جدول مقایسه ای سبک استبدادی-استثماری و رفتار شهروندی سازمانی98
جدول4-2-2- جدول مقایسه ای بین سبک رهبری خیرخواهانه و رفتار شهروندی سازمانی99
جدول 4-2-3 : جدول مقایسه ای بین سبک مشاوره ای و رفتار شهروندی سازمانی100
جدول 4-2-4 : جدول مقایسه ای بین سبک مشارکتی و رفتار شهروندی سازمانی101
4-2-5: جدول مقایسه ای بین سبک رهبری مدیران و رفتار شهروندی کارکنان102
4-2-7-جدول ضریب همبستگی پیرسون برای فرضیه اصلی103
جدول4-2-12- آزمون فریدمن108
4-2-8- ضریب رگرسیون و مجذور رگرسیون105
4-2-9- تجزیه تحلیل واریانس105
4-2-10- ضرایب استاندارد و غیر استاندارد مقدار بتا106
4-2-11- مولفه هایی که وارد معادله نشدند.107
فهرست نمودار ها
4-1-1:نمودار دایره ای افراد گروه نمونه بر اساس جنس:92
4-1-2- نمودار دایره ای افراد گروه نمونه بر اساس تحصیلات:93
4-1-3- نمودار دایره ای افراد گروه نمونه بر اساس رسته شغلی:94
4-1-4- نمودار دایره ای افراد گروه نمونه بر اساس پست ثابت سازمانی:95
4-1-5- نمودار دایره ای افراد گروه نمونه بر اساس پست سابقه خدمت97
4-2-6- آمار توصیفی برای فرضیه اصلی102
4-2-1- نمودار پراکنش سبک های رهبری و رفتار شهروندی سازمانی104
فهرست اشکال
شکل 1-1- مدل اجرایی تحقیق8
شکل 1-2- مدل تحلیلی تحقیق9
شکل2-1- مطالعات اوهایو، گوردن،1987، 39726
شکل 2-2. شبکه مدیریت بلیک و موتون ( منبع : بلیک و موتون ، 1964 ، 136)27
شکل 2-3. دستاوردهای الگوی فیدلر (منبع:رابینز،1380، 228)31
شکل 2-4. اجزای متشکله تئوری مسیر-هدف در رهبری (منبع: رابرت هاوس،1971، 321)33
شکل 2-5-شیوه های چهار گانه مدل رهبری وضعیتی ؛بلانچارد و زیگارمی،198534
شکل 2-6-الگوی سه بعدی رهبری، ردین ،1967، 1735
شکل2-7 – ابعاد رفتار شهروندی سازمانی، ارگان، 198853
شکل 2-8- عوامل ایجاد کننده رفتار شهروندی ،اسلامی،138758

فصل اول
کلیات تحقیق

مقدمه
در عصر حاضر تنها به مدد فعالیت اثربخش و کارآی مدیریت است که مـأموریت و اهداف سازمانی تحقق می یابد . امروزه مدیریت باید در همه بخش ها در جستجوی تدابیر و راه حلهایی باشد که تحقق اهداف را به بهترین وجه ممکن سازد .یکی از راهکارهایی که این مهم را عملی می سازد تغییر سبک و نگرش مدیر و شاخص های رفتاری آن است که به کمک آن می توان با بهره جویی از نظرات کارکنان و با اتخاذ یک روش غیر دستوری و انگیزاننده، بازدهی را فزونی بخشید،به رضایت آنان افزود و سازمانی اثربخش و کار آمد به وجود آورد.
از آنجایی که مدیر به عنوان نماینده رسمی سازمان برای ایجاد هماهنگی و افزایش بهره وری در رأس سازمان قرار دارد می تواند با اعمال سبکهای رهبری مناسب باعث بوجود آمدن روحیه و انگیزش قوی در کارکنان شود پس موفقیت سازمانها در تحقق اهداف در گرو چگونگی اعمال مدیریت و سبک های مؤثر رهبری مدیر است و ارائه خدمات اثربخش به جامعه تا حد زیادی به کار گروهی و رفتار کارکنان در سازمان و سبک رهبری مدیران این سازمان ها بستگی دارد.
موضوع رهبری مورد توجه بسیاری از پژوهشگران واقع شده است. نتایج این پژوهشها منجر به ارائه و توسعه تئوری های مختلفی در زمینه سبکهای رهبری مدیران شده است. بررسی این تئوریها طیف وسیعی از سبکهای رهبری از سبکهای آمرانه و استبدادی تا سبکهای مشارکتی و تحولگرا را نشان می دهد. از این رو یک مدیر می تواند در موقعیت های گوناگون سبک های متفاوت را برای رهبری کارکنان خود با توجه به فرهنگ حاکم بر سازمان و بلوغ سازمانی کارکنان برگزیند.
در حدود 20 سال پیش یعنی در سالهای 1992-1993روانشناسان صنعتی اراده گرایی و مشارکت داوطلبانه را در سازمانها مورد پژوهش و تفحص قرار دادند، و روانشناسان، زمینه را با محیط حیات سازمانی ، رفتار شهروندی سازمانی نامگذاری کردند.این گونه رفتار ها کاملاَ داوطلبانه و فردی هستند و این بدین معنی است که افراد برای اجرای این نوع رفتارها به طور رسمی پاداش دریافت نمی کنند،و نیز به علت عدم اجرای آنها مجازات و تنبیه نمی شوند.در واقع رفتار شهروندی افعال و اقدامات ایثارگرانه و تمایلات به از خود گذشتگی کارکنان را به منظورتأمین آسایش و رفاه دیگران تبیین می کند.بعلاوه محیطهای رقابتی کسب کار امروزی کارکنانی را می طلبد که شهروندان خوبی باشند،به شکلی که کارکنان تمایل به گسترش همیاری وکمک به همکاران،کارفرمایان و ارباب رجوع از خود بروز دهند.(کیم و اسلات، 1990،1 )
امروزه علاوه بر عوامل سنتی تولید، زمین و سرمایه ، ایجاد دانش جمعی به عنوان یک منبع کلیدی و یک وظیفه راهبردی برای موفقیت سازمانها تلقی می شود.تولید دانش منبعی است که در ذهن انسان نهفته است و خلق و نشر آن فعالیتی نا محسوس می باشد و با اجبار محقق نمی شود بلکه مستلزم همکاری داوطلبانه افراد و پذیرش مسئولیت های سازمانی ،تعهد و اعتماد متقابل و خرد جمعی افراد سازمانی می باشد و بدون آنها سازمان نمی تواند مدت زمان زیادی بقای مؤثر داشته باشد.
در این راستا ،سازمانها به منظور رقابت در صحنه پر چالش جهانی،ارضای نیازها و انتظارات مشتریان و سازگاری با ماهیت در حال تغییر شغل در تلاشند تا کارکنانی را بکار گیرند که فراتر از وظایف و نقش رسمی و تعریف شده در شرح شغلشان عمل کنند. زیرا اعتقاد بر این است که این رفتارها می توانند عواملی مؤثر بر یادگیری شغلی ، تعهد سازمانی و عزت نفس باشند و مشارکت کارکنان را در برنامه ها تحت تأثیر قرار دهند.
1-1)بیان مسأله
از آنجایی که نیروی انسانی مهمترین و ارزشمند ترین عامل بین عوامل و منابع مختلف تولید است بنابر این اهداف و منافع افراد لزوماَبا یکدیگر انطباق نداشته و چگونگی اتخاذ سبک های رهبری از سوی مدیران در برخورد با موقعیت های متفاوت سازمانی به منظور حصول اثربخش یکی از مهمترین مباحث اساسی علوم رفتاری در حوزه رهبری است . در این راستا کارکنان هر سازمان مهمترین جزء سازمان محسوب می شوند که بی توجهی به خواست و نظرات آنها غیر قابل اجتناب است. با عامل انسانی باید در نهایت عزت و احترام برخورد کرد زیرا سالها سرمایه گزاف صرف تربیت و پرورش انسانهای متخصص ، فهیم و متعهد شده تا پس از سالها برنامه ریزی به اوج بازدهی برسند. پس یک مدیر باید در موقعیت های گوناگون سبک های متفاوت را برای رهبری کارکنان خود با توجه به فرهنگ حاکم بر سازمان و بلوغ سازمانی کارکنان برگزیند(مصدق راد،1381)
همچنین امروزه کارکنان از تحصیلات بالایی برخوردار هستند و کارها بیشتر تخصصی شده است، بنابراین نمی توان مثل گذشته آنها را وادار به انجام کار کرد. در سازمانهای امروزی نیاز بیشتری به مشارکت کارکنان در مدیریت سازمان می باشد. در حقیقت تغییر سبک مدیریت از حالت مدیریت استبدادی به سمت مدیریت مشارکتی منجر به موفقیت هر چه بیشتر سازمان می گردد .سبک رهبری که منجر به مشارکت گروهی کارکنان و تشکیل گروههای کاری گردد، موجب انجام اثربخش، کارآمد، منظم و هماهنگ کارها می گردد. علاوه بر این، بکارگیری سبک رهبری حمایتی و مشارکتی منجر به افزایش لذت انجـام کار در کـارکنان می گردد. (سان جان،1998)
همواره سبک رهبری به عنوان یکی از عوامل موثر رضایت شغلی ،تعهد سازمانی و افزایش بهره وری سازمان به حساب می آید و در دانش مدیریت ، رهبری سازمانی در کنار برنامه ریزی و سازماندهی و کنترل یکی از وظایف ضروری مدیر تلقی می شود و نقش پراهمیتی درافزایش اثربخشی سازمان دارد بنابراین سازمانهایی که نیازمند جهش عمده در افزایش کارآمدی می باشند بایستی زمینه را به گونه ای فراهم سازند که کارکنان و مدیرانشان با طیب خاطر تمامی تجربیات ،تواناییها و ظرفیتهای خود را در جهت اعتلای اهداف سازمانی به کار گیرند. این امر میسر نخواهد شد مگر آنکه اصول و قواعد مربوط به رفتار شهروندی سازمانی شناسایی و بسترهای لازم برای پیاده سازی این گونه رفتار ها فراهم گردد.
شهروند خوب سازمانی یک تفکر و ایده است وآن شامل رفتارهای متنوع کارکنان نظیر پذیرش و به عهده گرفتن وظایف و مسئولیت های اضافی،پیروی از مقررات و رویه های سازمانی،حفظ و توسعه نگرش مثبت شکیبایی و تحمل نارضایتی و مشکلات در سرکارمی باشد . بر پایه و اساس تئوریها و نظریه های سازمانی مسلماَرفتار شهروندی سازمانی به رقابت و عملکرد سازمانها کمک می کند به علاوه رغبت به تمایل به رفتار شهروندی به علت رقابت های روز افزون جهانی اهمیت ویژه ای دارد. (زارعی متین،1388 )
رفتار شهروندی سازمانی برای هر سازمانی مطلوب است چرا که با متغیر های سازمانی مهمی همچون رضایت شغلی،نگهداری سیستم و بهره وری سازمانی ارتباط دارد نتایج مطالعات نشان می دهد که مدیران می توانند رفتار شهروندی سازمانی را با ایجاد یا بهبود محیط کاری مثبت پرورش دهند به جای آنکه متوسل به زور و اجبار شوند به فرایندهای انتخاب یا استخدام یا جامعه پذیری اتکانمایند تا این رفتارها را ایجاد نمایند.(مارکیسون،1996،46)
علیرغم پذیرش در حال رشدی که مفهوم رفتار شهروندی سازمانی داشته برخی محققان پرسش هایی را در خصوص اینکه چگونه رفتار شهروندی سازمانی باید از نظر تئوریکی تعریف گردیده و مورد انـدازه گیری قرار گیرد مطرح نمودند. موضوع مهمی که در این بین به اندازه کافی روشن است مرز مفهومی بین رفتار شهروندی سازمانی،رفتار فرا نقشی و رفتار های درون نقشی می باشد که آنها را از هم متمایز می سازد، اما برخی مطالعات نشان می دهد که مرز بین این دو مفهوم از دیدگاه کارکنان متفاوت است. (ماریسون،1994،1543)
در این پژوهش سعی خواهد شد با اخذ این پیش فرض که بین سبک رهبری مدیران و رفتار شهروندی سازمانی کارکنان ارتباط وجود دارد تا نوع این رابطه معلوم گردد.
پس مسئله اصلی و بعبارتی پرسش پژوهش این خواهد بود که:
“آیا می توان رابطه معنا داری بین تغییر سبک رهبری شخص مدیر و رفتارشهروندی سازمانی کارکنان یافت؟” و یا در کلامی دیگر،آیا می توان به جهت بهبود رفتارشهروندی سازمانی درکارکنان الگوی خاصی را درمدیریت پیشه کرد و از میان عوامل مربوط به سبک رفتـاری مدیر،کدام یک تـاثیر بیشتری بر رفتـار شهروندی کارکنان سازمان مورد مطالعه خواهدداشت.
1-2- اهمیت و ضرورت تحقیق
سرنوشت هر سازمانی را مدیریت و سازماندهی مناسب تشکیلات آن رقم می زند در این میان،مدیران در رأس هر سازمانی می توانند نقش سازنده، مؤثر و هماهنگ کننده در جنبه های مختلف سازمان داشته باشند آنان می توانند با اعمال سبک مدیریت مناسب در افزایش تعهد سازمانی و وفاداری کارکنان خود نقش اساسی داشته باشند.موفقیت سازمانهای بزرگ امروزی مرهون هدایت و رهبری شایسته آن است لذا باید در انتخاب مدیران صاحب صلاحیت،دقت نظر و کوشش شود.کارکنان هر سازمانی به دنبال رهبری هستند تا براساس انگیزش بیرونی بتوانند محرکی را برای ایجاد هماهنگی و سازگاری بین آنان و اهداف سازمان پدید آورد.(حقیقی،1384،123)
رهبری به عنوان یکی از وظایف مهم مدیران،علم و هنر نفوذ درافراد به منظور دستیابی به اهداف می باشد.سبک رهبری تعیین کننده جو،فرهنگ و راهبردهای حاکم بر سازمان است.سبک رهبری مجموعه ای از نگرشها ،صفات و مهارتهای مدیران است که بر پایه چهار عامل نظام ارزشها ،اعتماد به کارکنان، تمایلات رهبری و احساس امنیت در موقعیت های مبهم شکل می گیرد(مصدق راد،1381)
همچنین سبک رهبری بیانگر چگونگی تعامل مدیران با کارمندان تحت سرپرستی می باشد(پرا،2000)
امروزه پیوندهای مفهومی و تجربی بیشماری در رابطه با عملکرد شهروندی سازمانی و اثر بخشی سازمانی وجود دارد تحقیقاتی که در رابطه با قلمرو عملکرد نمایش داده شده است عمدتاً و یا بخشهایی از شخصیت تمایل به پیش بینی بهتر عملکرد شهروندی از عملکرد وظایف دارد بنابر این کاربرد سنجش شخصیت احتمالاً منجر به انتخاب افرادی می گردد که می توانند برای شهروندی مناسب و واجد برخی صلاحیتها وشایستگی باشند. بیشترین توجه و رغبت به مقوله شهروندی سازمانی در 15 سال گذشته رخ داده است و سوالی که ممکن است در این رابطه مطرح گردد، این است که آیا اهمیت رفتار شهروندی سازمانی به تداوم اهمیت آن در آینده می باشد؟
چهار روند و نگرش معاصر به این سؤال پاسخ می دهند:
اولین روند رقابت های جهان بویژه حمایت های سازمانی و ابتکارات ذاتی و درونی کارکنان به طور فزاینده ای به اهمیت رفتار شهروندی سازمانی افزوده است.
دومین روند به سازمانهای تیم محور مرتبط است که امروزه در این سازمانها بیشتر رایج شده اند و چنین سازمانهایی ممکن است نیاز به مؤلفه های شخصی و حمایتی عملکرد شهروندی را افزایش دهند.
سومین روند خدمت رسانی به مشتریان و رضایت ارباب رجوع می باشدکه امروزه به طور فزاینده ای مورد تأکید قرار گرفته است.
و چهارمین روند به عملکرد سازمانی اشاره دارد که ممکن است نیازمند کاهش مستمر تعداد کارکنان به منظور وفق پذیری با تحولات و تمایل برای ظهور و ترویج بیشتر تلاشهای حیاتی آنها باشد (بورمن،2001، 4-1)
رفتار شهروندی سازمانی از نظر فردی اهمیت ناچیز دارد اما بطور کلی هم به سازمان و هم به کارکنان براساس رویکردهای متنوع منفعت می رساند . نسبت به منافع سازمانی ،رفتار شهروندی باعث داشتن یک گروه از کارکنان می شود که به شرکت متعهد هستند. به اعتقاد جن 1988 صرف وجود رفتار شهروندی سازمانی باعث کاهش و نزول ترک خدمت و غیبت کارکنان می گردد و کارکنانی که به شرکت متعهدند با شرکت به مدت طولانی باقی می مانند و محصولاتی با کیفیت بالا تولید می کنند و به موقعیت سازمان کمک می کنند. همچنین رفتارشهروندی سازمانی ممکن است یک محیط کاری بهتر درون سازمانی را ارتقاء دهد. (ریچارد کویمن،2001،7)
1-3) بیان اهداف تحقیق :
اهداف این پژوهش به شرح ذیل می باشد:
الف- شناخت تأثیر تغییر سبک رهبری مدیران بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان
ب – تعیین نوع رابطه بین سبک رهبری مدیر و رفتار شهروندی سازمانی کارکنان
ج- تعیین سبک رهبری اعمال شده توسط مدیران در این سازمان
د- مشخص کردن سبک رهبری ویژه ای که در ایجاد رفتار شهروندی سازمانی مؤثرتر است
1-4- چهار چوب نظری تحقیق
در طول تاریخ ثابت شده که موفقیت یا شکست در جنگ ها، امور تجاری، مسابقه های ورزشی، و گروه های معترض سیاسی تا حدود زیادی به رهبری آن ها مربوط می شود.علی رغم توجه به اهمیت رهبری، این موضوع هنوز به صورت یک راز باقی مانده است.
رهبری از مفاهیم بنیادین در اداره جامعه بوده و با تحول اجتماعی ملازم است زیرا بنیان نظم و اداره هر جامعه و سازمان بر آن نهاده شده است و بدون رهبری و مدیریت پیشبرد اهداف اجتماعی و رسیدن به مطلوب های آن امکانپذیر نخواهد بود.بی تردید نیاز به مدیریت و رهبری یک واقعیت عینی و خارجی است که حتی تعالی انسانها نیز در گرو آن است. ع??*0
رلهرفتار شهروندی سازمانی به عنوان یکی از مفاهیم جدید رفتارسازمانی است که بر رفتار های فرانقش کارکنان و مدیران تاکید می ورزد و در فرایند سازمانی و تبدیل محیط سنتی به محیط پویا و کار آمد نقش تعیین کننده دارد.
رفتار شهروندی سازمانی به عنوان یک منبع اجتماعی که از طریق تبادل رفتار که پاداش های اجتماعی در یافت می کنند مورد ملاحظه قرار می گیرد بنابر این وقتی کارکنان احساس می کنند، گویا چیزی از سازمـان دریافت می کنند،رفتار شهروندی آنها بیشتر خواهد بود.(آنگ و همکارانش،2003، 564)
در این تحقیق کوشش شده است رویکرد سبک رهبری لیکرت مبنای مطالعه کارکنان جامعه هدف قرار گیرد. و همچنین به واسطه اهمیت و جایگاه پژوهش های ارگان ،در مبنای سنجش رفتار شهروند سازمانی این مدل مورد مطالعه قرار گرفته است .در زیر مدل اجرایی تحقیق آورده شده است:

شکل 1-1- مدل اجرایی تحقیق
1-5- مدل تحلیلی تحقیق

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

متغیرمستقل متغیروابسته

شکل 1-2- مدل تحلیلی تحقیق
1-6- فرضیات تحقیق
فرضیه اهم:
بین سبک رهبری مدیران و رفتار شهروندی کارکنان همبستگی وجود دارد
فرضیات فرعی:
1) بین سبک استبدادی – استثماری و رفتار شهروندی سازمانی همبستگی وجود دارد.
2) بین سبک استبدادی – خیر خواهانه و رفتار شهروندی سازمانی همبستگی وجود دارد.
3) بین سبک مشاوره ای و رفتار شهروندی سازمانی همبستگی وجود دارد.
4. بین سبک مشارکتی و رفتار شهروندی سازمانی همبستگی وجود دارد.
1-7- جامعه آماری مورد مطالعه
در تحقیق حاضر ، جامعه آماری عبارت از کلیه کارکنان سازمان امور مالیاتی شهرستان خوی می باشد و حجم جامعه آماری برابر با 79 نفر می باشد.
1-8- بر آورد حجم نمونه و روش نمونه گیری ( در صورت نمونه گیری)
در این تحقیق نمونه گیری انجام نشده و تمامی افراد مورد بررسی و سر شماری قرار گرفته اند.
1-9- قلمرو تحقیق
قلمرو مکانی : سازمان امور مالیاتی استان آذربایجان غربی_ شهرستان خوی
قلمرو موضوعی : موضوع تحقیق حاضر در چهار چوب دانش مدیریت رفتار سازمانی و در مقوله مکتب نئو کلاسیک ها و نهضت روابط انسانی می باشد
قلمرو زمانی : تحقیق حاضر در بازه زمانی دو ماهه یعنی از 7/9/89 تا7/11/89 انجام گرفته است
1-10- روش تحقیق ( اعم از میدانی ، پیمایش ، کتابخانه ای و …)
این تحقیق به روش توصیفی و از نوع پیمایشی انجام شده به این طریق که جهت جمع آوری اطلاعات مورد نیاز برای تدوین پیشینه ومبانی نظری تحقیق از روش کتابخانه ای وجهت بررسی ارتباطات بین سبک رهبری و رفتار شهروندی در سازمان مورد مطالعه از روش میدانی استفاده شده است.
روش انجـام تحقـیق از نظر هدف، کـاربردی و از نظر اجرا بصورت تحقـیق توصیفی پیمـایشی می باشد.همچنین در این تحقیق از روش همبستگی نیز استفاده شده است. در تحقیق همبستگی هدف اصلی آن است که مشخص شود آیا رابطه ای بین دو یا چند متغیر وجود دارد و اگر این رابطه وجود دارد حد و اندازه آن چقدر است؟
1-11-ابزار گرد آوری داده ها ( پرسشنامه ، مشاهده ، مصاحبه و…)
در گردآوری اطلاعات این تحقیق با توجه به ماهیت و اهداف تحقیق از پرسشنامه استفاده شده است. همچنین از آنجا که هر پرسشنامه باید از استانداردهای ویژه ای برخوردار باشد لذا پرسشنامه این تحقیق از نظر روایی و پایایی مورد بررسی قرار گرفته است.
1-12- تعاریف عملیاتی واژه ها
سبک یا الگوی رفتاری : الگوی رفتاری که هر فرد به هنگام هدایت کردن فعالیت های دیگران از خود نشان می دهد (هرسی و بلانچارد،1380،73)
و یا در تعریف دیگر اینکه ، سبک یا طریقی که رهبران از طریق آن در پیروان خویش نفوذ می کنند .
الگوی رفتاری مدیریت : تکنیک های مورد استفاده شخص مدیر جهت اعمال نفوذ در راستای رهبری فعالیت دیگران و یا بعبارتی تعبیر و تفسیر کارکنان از نحوه رفتار مدیر در سازمان (رضائیان ،1380،195)

تعاریف مؤلفه های سبک رهبری
1.سبک رهبری استبدادی -استثماری: به مـدیریتی گفته می شـود که به مرئوسین اعتمـاد ندارد و بخش اعظم تصمیمات سازمانی از بالا گرفته می شود و زیر دستان به خاطر ترس و تهدید و مجازات به کار وادار می شوند.( لیکرت،1961)
2.سبک رهبری استبدادی -خیر خواهانه:به مدیریتی گفته می شود که مدیر اعتمـاد تمکین کننده به زیر- دستانش دارد با آنکه روند کنترل همچنـان در سطـوح بالا متمرکز است اما باز هم قدری از آن به سطوح متوسط و پایین تفویض می شود.(الوانی،141،1380)
3. سبک رهبری مشاوره ای: به مدیریتی گفته می شود که به طبقـات پایین اجـازه داده می شود تـا در تصمیم گیری خاصی شرکت داشته باشند.در این سبک احساس مسئولیت در هر دو سطح بالا وپایین وجود دارد.(رضائیان،204،1380)
4. سبک رهبری مشـارکتی: به مدیریتی گفـته می شود که تصمیم گـیری به صـورت وسیع در کل سازمان پراکنده است و جریـان ارتبـاطات علاوه بر سطـوح بالا و پایین بین همکـاران به صورت کار گروهی وجود دارد.(قاسمی،1382،315)
تعاریف مؤلفه های رفتارشهروندی سازمانی:
رفتار شهروندی سازمانی عبارتست از اقدامات مفید و خیر خواهانه سازمانی نظیر کمـک به کسـانی که غیبت کردند و ایجاد علاقه و رغبت شخصی در کارکنان به منظور حجم منظم در سر کار، وقت شناسی ماورای هنجارهای پذیرفته شده،حمایت از خدمات مشاوره ای و مقـررات غیر رسمی به منـظور حفظ نظم می باشد.(علی محمد،2004،29)
1 . نوع دوستی و فداکاری1
فداکاری یعنی کمک داوطلبانه به همکاران که مشکلات کاری و حجم کاری سنگینی دارند و در این جهت منافع شخصی خود را فدای منـافع جمع و سازمانی می‌کنند. سازمان خود را بـا وجود فرصتهای بهتر ترک نمی‌کنند و با داشتن احساس تعلق به سازمان و هویت بالا از طریق سازمان در جهت عملکرد بالای سازمان تلاش بالا دارند. (ارگان،1988و زارعی متین،1388،246)
2 . روحیه جوانمردی2
کارکنان موقعیت‌های سخت و ناخوشایند را بدون گلایه و ابراز نارضایتی تحمل می‌کنند،از خط‌مشی‌ها و فعالیت‌های سازمانی و مدیران حمایت و پشتیبانی می‌کنند،از عیب‌جویی و انتقـاد از کارها و فعـالیت های انجام شده پرهیز می‌کنـند.هم مدیران سـازمان را با این روحیه حمـایت می‌کنند و هم کـارکنان را در حل مشکلات خودشان یاری می‌کنند و یک روابط دوستانه و بزرگ منشانه در سازمان ایجاد می‌کنند. (ارگان،1988وزارعی متین،1388،246)
3 . احترام و تکریم3
یکی دیگر از ابعاد رفتارهای شهروندی سازمانی، رعایت ادب، نزاکت،احترام، تکریم در برخوردها، روابط، انجام فعالیتها و امورمختلف سازمانی برای مدیران و همکاران است که این مهم می‌تواند درتوسعه ارتباطات و رضایت شغلی وبهره‌مندی از یک محیط دوستانه و صمیمی مؤثر باشد.این مهم به ویژه درفرهنگ اسلامی بسیار به آن تأکید شده است.(ارگان،1988وزارعی متین،1388،247)
4 . اطاعت و وجدان کاری4
پیروی توأم با وظیفه شناسی و وجدان کاری و حضور منظم در محیط کار و آمادگی برای انجام کارهای سازمانی در شرایط سخت و همراهی با مدیـران و رعایت قوانین و مقررات کاری و کمک به همکـاران برای داشتن رفتارهای اثربخش مذکور از رفتارهای شهروندی سازمانی است. (ارگان،1988و زارعی متین ،1388،247)
5 . مشارکت 5
احساس مسئولیت و مالکیت در سازمان و مشارکت داوطلبانه در پذیرش مسئولیت‌های جدید، ارائه پیشنـهـاد به منظور بهبود کارها، پذیرش تغییرات سازمانی با وجود مشـکلات و عدم ابراز نـارضـایتی کمک به همکارانی که مسئولیتهـای سنگین دارند، نشـان از مشارکت فعـال و داوطلبانه افراد براساس بهره‌مندی از رفتار شهروندی سازمانی اثربخش است.(ارگان،1988و زارعی متین،1388، 247)
فصل دوم
ادبیات تحقیق
بخش اول مبانی نظری تحقیق: سبک های رهبری
مقدمه
در دنیای سازمانی نوین، مهمترین شـاخص تأثیر گذار، مدیریت می باشد که شکل مطلوب آن مدیریت همـراه رهبری است.از این رومسأله رهبری در سالهای گذشته مورد توجه بسیاری از اندیشمندان و نظریه پردازان بوده و تحقیقات و مطالعات گسترده ای در خصوص آن صورت گرفته است.رهبری از مفاهیم بنیادین در اداره امور جامعه بوده و با تحول اجتماعی ملازم است،زیرا بنیان نظم و اداره جامعه وسازمان برآن نهاده شده است و بدون رهبری و مدیریت،پیشبرد اهداف اجتماعی و رسیدن به مطلوبهای آن امکان پذیر نخواهد بود .بی تردید نیاز به مدیریت و رهبری یک واقعیت عینی و خـارجی است که حتی تعـالی انسان ها نیز در گرو آن است. زیرا حتی بهترین کارکنان نیز نیازدارند که بدانندچگونه می توانند در راه رسیدن به اهداف سازمانی مشارکت داشته باشند. (قاسمی،1382، 298)
با وجود اینکه مردم همیشه در خصوص رهبری نظر یکسانی ندارند،بیشتر آنها احتمالاً قبول دارند که رهبری در تحقق هدفهای سازمان تأثیر قابل توجهی دارد.بنابراین،برای جستجوی اشخاصی که توانایی لازم را برای رهبری مؤثر داشته باشند کوشش مستمر به عمل می آید.کمبود رهبری مؤثر در همه سازمانها اعم از دولتی،تجاری و … ملاحظه می گردد اما منظور از کمبود استعداد رهبری فقدان افرادی که مقام های اجرایی و اداری را پر می کنند نیست بلکه کمبود افرادی است که آماده پذیرش نقش های رهبری مهمی در جامعه باشند و کار خود را به طور مؤثر به ثمر برسانند.(هرسی و بلانچارد،1381، 71)
کشورهـای صنعتی توسعه خویش را مدیون شیوه هـای رهبری اثربخش و عملی خود می دانند در حالی که در کشورهای در حال توسعه هنوز با اعمال شیوه هـای مدیریتی غیرعملی و غیر اثر بخش نه تنها امکانات مـادی ضعیف را به هدر می دهند بلکه باعث عدم استفاده صحیح از یکی از مهمترین منابع،یعنی نیروی انسانی موجود می گردند.
پس شناخت سبک های مختلف رهبری در سازمان ها باعث خواهد شد تا با توجه به شرایط و فرهنگ حاکم بر جامعه و سازمان و خواست کارکنان،سبک های رهبری مناسب با موقعیت حاکم شناسایی و از این طریق شاهد افزایش اثربخشی نیروی انسانی و اعتلای اهداف سازمانی باشیم.
2-1-1- پیشینه رهبری و اهمیت آن:
مسأله رهبری در طول تاریخ مورد توجه افراد و گروهها بوده و هریک به دلایلی به آن اهمیت می دادند.عده ای برای رهایی از ظلم و جور، عده ای برای رسیدن به مقاصد شوم و عده دیگر برای به حداکثر رساندن منافع و استفاده بیشتر از امکانات موجود و…در پی یافتن رهبری خردمند،هوشمند و با صلاحیت بوده اند. مکتب اسلام نیز به این موضوع اهمیت شایانی داده است و در تعالیم اسلامی بر لزوم تبعیت از فردی شایسته تأکید می ورزد.


پاسخ دهید